In 2011 zijn we toch weer met een videoconferencing project gestart genaamd Future In Mobility (FIM). De nood is echter nu wel duidelijk aanwezig. Door de bevolkingskrimp dreigen opleidingen te verdwijnen en de kwaliteit wordt lastiger op peil te houden. Videoconferencing en Weblectures zijn zo een paar van de mogelijke middelen die we kunnen inzetten om in krimpregio’s toch bereikbaar en kwalitatief goed onderwijs neer te zetten.

In dit artikel wordt eerst het FIM project besproken en daarna worden de recente ontwikkelingen op het gebied van Weblectures bekeken.

Videoconferencing met Future in Mobility

“Videoconferencing is communiceren door middel van audio en video tussen twee of meer verschillende locaties. Door de opkomst van internet en snellere verbindingen is videoconferencing de laatste jaren populair geworden. Met behulp van een pc, monitor, camera en microfoon kunnen leerlingen met bijvoorbeeld een school in het buitenland live met elkaar communiceren en samenwerken.”

bron: http://www.kenniswiki.nl/Videoconferencing

in het kader van de Kennisnet EXMO regeling heeft ROC Zeeland het FIM project ingediend. In het project wordt onderzocht of lessen met videoconferencing van voldoende kwaliteit kunnen zijn. Het onderzoek wordt uitgevoerd door de Technische Universiteit Eindhoven en in het onderzoek wordt ook samengewerkt met ROC Westerschelde en ROC Leeuwenborgh. Het project loopt dit schooljaar nog af.

Technische inrichting

In Terneuzen (D208) en Vlissingen zijn lokalen ingericht met een Videoconferencing systeem van Visionsconnected bestaande uit Twee HD-televisieschermen, Twee Camera’s, een digitaal schoolbord, microfoons en een geluidsinstallatie en een videosysteem die dit alles met elkaar verbind en ook verbinding maakt met de andere locaties.

In het project worden de lessen ook opgenomen. Dat wil zeggen dat alle Audio en videosignalen die via het systeem lopen worden verwerkt in een Videofilm. Die kunnen we achteraf dan weer bekijken.

De gekozen techniek lijkt echter nog niet altijd even robuust te zijn. Technische problemen maar ook soms nog onwetendheid kunnen wel eens wat roet in het eten gooien tijdens een les. Wat ook opviel is dat docenten blijkbaar toch over de Westerschelde heen willen roepen en harder gaan praten tegen de leerlingen op de andere locatie (terwijl dat natuurlijk niet nodig is).

Organisatie

Op beide locaties zijn een handjevol leerlingen aanwezig en er is maar op één locatie een vakinhoudelijk docent aanwezig. De docent en de leerlingen op de locaties kunnen elkaar via het systeem goed horen en zien en gebruik maken van het digiboard om bijvoorbeeld de presentatie van de docent te bekijken

De grote uitdaging op organisatorisch gebied in dit project vind je in:

• het Curriculum (afstemming van twee opleidingen met elkaar).
• Roosters van groepen/docenten/lokalen van twee opleidingen/vestigingen op elkaar afstemmen

In de huidige fusie is dit soms lastig te realiseren maar gelukkig hebben de ICT-opleidingen van ROC Westerschelde en ROC Zeeland elkaar goed gevonden en worden er over en weer lessen verzorgd. Ook de procestechniekopleiding in Vlissingen verzorgd op twee locaties (beide in Vlissingen) afstandslessen.

Didactiek

De gehanteerde didactiek is vaak nog traditioneel zoals de ´klassieke les´ met een presentatie en wat individuele doe-opdrachten. Dit is ook onderdeel van het onderzoek. Toch probeert men ook wel interactieve of activerende werkvormen toe te passen bijvoorbeeld met Mind-mapping of Rollenspellen op afstand of het gebruik van 3d-simulatiesoftware om praktijkopdrachten te kunnen doen.

Weblectures

“Een weblecture is een opname van bijvoorbeeld een presentatie, een hoorcollege, een lezing of een workshop die met behulp van een webbrowser bekeken kan worden. De termen ‘weblectures’, ‘webcolleges’ en ‘videocolleges’ verwijzen naar hetzelfde en worden in het onderwijs veel gehanteerd, in het bedrijfsleven wordt vaker gesproken over ‘online presentaties’.”

De opname kan dan bijvoorbeeld in een elektronische leeromgeving beschikbaar worden gesteld aan leerlingen en die kunnen wanneer ze willen de opname bekijken.

Toepassingen

Op hogescholen en Universiteiten worden al regelmatig weblectures gebruikt. Na een evaluatie bij de Universiteit Utrecht geven de docenten daar aan dat weblectures bijdragen aan het studiesucces van de studenten.

Weblectures kunnen o.a. op de volgende manieren worden gebruikt:

• Voorafgaand aan cursus aanbieden van uitleg van basisbegrippen en/of concepten waardoor studenten beter voorbereid kunnen beginnen
• Uniform en consistent opleiden: door studenten dezelfde opnamen te laten bekijken, krijgen ze allen dezelfde informatie en wordt gewaarborgd dat alle benodigde inhoud aan bod gekomen is;
• Korte opnamen met uitleg en/of demonstratie over één onderwerp (zoals een theorie of een managementmodel);
• Herhaling: (delen) van presentaties/ colleges opnieuw aanbieden om de inhoud beter te verwerken, bijvoorbeeld ter verduidelijking of vlak voor een toetsmoment,
• Beschikbaarheid van nieuwe kennis door uitwisseling van weblectures met anderen, bijvoorbeeld internationale universiteiten of experts op een specifiek vakgebied.

Technieken toegepast

Er zijn veel systemen in omloop voor het opnemen van de weblectures. Van low-budget (500 euro) tot systemen van tienduizenden euro’s .

Bij het ROC Arcus college en ROC West-brabant zijn Presentation2go systemen in gebruik die varieren van 5000 tot 10000 euro. Dit systeem past dan in een grote flight-case koffer die net op de voorstoel van de auto kan passen. Het is dus een ‘draagbaar’ systeem en het bevat camera’s, speldmicrofoons een laptop e.d. Er zijn verschillende uitvoeringen van het systeem. de duurdere camera’s volgen ook automatisch de docent terwijl deze door de klas loopt. Het nadeel van dit soort mobiele toepassingen is dat er soms op locaties moet worden opgenomen die daarvoor niet ideaal zijn ingericht bijvoorbeeld rumoerige ruimtes of ruimtes met ongunstig lichtinval. De video’s worden naderhand online gezet en nabewerkt. Er worden in de video per behandeld onderwerp zogenaamde ‘Tags’ geplaatst zodat een student makkelijk de voor hem interessante delen van de video kan bekijken.

Bij de Universiteit Utrecht maken ze gebruik van andere opnamesystemen en webcasting technologie zoals Mediasite. Hier hebben ze ook een ruimte ingericht speciaal om weblectures onder ideale omstandigheden op te kunnen nemen met o.a. goede belichting en zwarte (rustige) achtergronden zodat de focus op de presentator en de presentatie ligt. Deze weblectures zijn dan ook nog eens interactief zodat de student kan kiezen of hij de presentator in beeld wil, of beide. Ook kan de student door de slides van de presentatie bladeren.

Bij het Horizon College maakt men gebruik van het systeem Adobe Connect die in eerste instantie gratis door Kennisnet wordt geleverd. Met een eenvoudige microfoon en webcam op je laptop aangesloten kun je daar videoconferenties mee starten maar ook een eigen weblecture opnemen. Zet eenvoudig je powerpoint om naar een presentatie en vertel er een goed verhaal bij voor de camera en klaar. De resultaten zijn vrij goed en dit systeem is vrij laagdrempelig een redelijk goedkoop. Voor meer informatie neem contact op met het Steunpunt.

Tenslotte kunnen we bij ROC Westerschelde – ROC Zeeland ook gebruik maken van de FIM lokalen. Dit videoconferencingsysteem van Visionsconnected kun je ook gebruiken om weblectures mee op te nemen dus zonder dat een andere locatie meekijkt. Voor het gebruik van het systeem heb je wel wat uitleg nodig waarvoor je bij het steunpunt terecht kunt.

Bronnen:

• Evaluatie weblectures Universiteit Utrecht
• Kennisnet.nl
• Kenniswiki.nl

Recente ontwikkelingen op het gebied van ICT competenties voor leraren geven aan dat er nog veel winst te behalen is maar dat het allemaal niet snel genoeg gaat. De Opleiders, ROC academies en Kennisnet willen dit jaar voor versnelling gaan zorgen door vaststelling van landelijke ICT-competentiesets, aanbeveling voor en opname in wet BIO en ontwikkeling en verzorging van complete trainingsprogramma’s. In dit artikel wordt uitgelegd wat er al is en wat er staat te gebeuren zowel landelijk als bij ons op ROC Westerschelde.

Aanleiding

Wetenschappelijk onderzoek heeft aangewezen dat onderwijs dat op relevante wijze gebruik maakt van de mogelijkheden die ict biedt, gunstige effecten heeft op de studenten, de docenten en op de organisatie als geheel. Het punt is echter dat de inbedding van ict in het onderwijs langzaam gaat, te langzaam. De wereld om de school heen beweegt zich in een razend tempo door smart phones, social media etc. Uit Kennisnet-onderzoek blijkt dat de deskundigheid van docenten op dit gebied een van de belangrijkste factoren is die extra aandacht behoeft om ict in het onderwijs op een juiste manier te gebruiken.

Wet BIO

In het kader van de wet BIO implementeren onderwijsinstellingen op dit moment de functieprofielen- en matrix in hun organisatie. Zij hanteren hierbij de competentieset van de Stichting Beroepskwaliteit Leraren (SBL) als basis bij het beschrijven van de profielen en het beoordelen van bekwaamheden van docenten. Deze competentieset wordt in 2011 herzien. In deze set komt de ICT component niet naar voren, wat ook opgemerkt en gemist wordt door opleiders. In dat kader is recentelijk de Kennisbasis ICT gelanceerd, met als aanbeveling deze ICT competenties al op te nemen in het curriculum van de lerarenopleidingen.

De Kennisbasis ICT bestaat uit de volgende vijf categorieën waaronder de competenties worden beschreven:

1. Attitude
2. Instrumentele vaardigheden
3. Informatievaardigheden
4. Algemene didactiek
   1. Presenteren
   2. Samenwerken en communiceren
   3. Individueel werken
   4. Begeleiden en evalueren
   5. Toetsen
5. Arrangeren en ontwikkelen

Het onderwijsveld heeft Kennisnet gevraagd om expertise en ondersteuning bij de realisatie van landelijk gedragen ict-competenties. Daarop is Kennisnet begonnen met te inventariseren welke ict-competentiesets er momenteel bestaan. De Kennisbasis ICT  is daarin uiteraard meegenomen.

Het resultaat van de inventarisatie staat in het rapport Elke docent competent. Dit dient als basis voor de te zetten vervolgstappen en moet uiteindelijk leiden tot een opname in wet BIO.

De lerarenopleidingen

De gezamenlijke lerarenopleidingen hebben in de Kennisbasis ICT geformuleerd wat aankomende leraren moeten kunnen en weten, waar het om didactisch gebruik van ict aangaat.

Ook al is de Kennisbasis ICT opgezet voor startende leraren, gebleken is dat het document ook handig is voor (de beoordeling van) zittende leraren, en een rol kan spelen in bijvoorbeeld functioneringsgesprekken. Initiatiefnemer is het Algemeen Directeurenoverleg Educatieve Faculteiten (ADEF).

Meer informatie vind je in onderstaand filmpje en uitgewerkt competentieprofiel van Kennisbasis ICT:

Minor Educatieve functies van ICT

Een voorbeeld van hoe de lerarenopleidingen omgaan met deze competenties zie je terug bij de fontys lerarenopleiding in Sittard. Ze starten op 1 september 2011 met een minor Educatieve functies van ICT.

Het karakter van de minor is dingen doen, want toepassing van ICT in het onderwijs staat centraal. Belangrijker dan de techniek is de ontwikkeling van een positieve houding ten aanzien van ICT. Ook de ADEF-Kennisbasis ICT benadrukt dat studenten (lees leraren) niet bang moeten zijn om ICT in te zetten en alert zijn om nieuwe mogelijkheden te zien en te benutten. Daarom zijn er ook onderdelen opgenomen waarin studenten actief gaan zoeken naar en werken met toepassingen en hulpbronnen en geconfronteerd worden met de ervaring van anderen zoals de ICT-ambassadeurs van Kennisnet.

De minor bestaat uit een aantal vaste componenten. Parallel aan de praktische modules loopt ‘digital creator’, een curriculum waarin de student (leraar) digitaal materiaal leert ontwerpen, maken en delen met anderen.

Van de studenten die de minor doorlopen verwachten ze dat ze binnen de scholen een voortrekkersrol zullen gaan vervullen, vooral als het gaat om het inzetten van educatief gebruik van ICT.

Meet je eigen ICT competenties met de Pabotool

Een ander voorbeeld van hoe lerarenopleidingen bezig zijn om hun studenten te helpen de ICT competenties verder te ontwikkelen is het gebruik van de Pabotool die je kunt vinden op http://www.pabotool.nl

Ook als je geen pabo student bent kun je een account krijgen om de test te doen en zien op welke punten je jezelf kunt verbeteren en hoe.

De Pabotool hanteert niet dezelfde competentieset als het eerder beschreven Kennisbasis ICT en de competenties zijn beschreven onder de zeven lerarencompetenties:

1. Interpersoonlijk competent
2. Pedagogisch competent
3. Vakinhoudelijk & Didactisch competent
4. Organisatorisch competent
5. Competent in het samenwerken met collega’s
6. Competent in het samenwerken met collega’s
7. Competent in reflectie en ontwikkeling

Er is natuurlijk wel overlap met Kennisbasis ICT maar de competenties zijn wat abstracter omschreven en kan inhoudelijk wel wat worden verbeterd. Kennisbasis ICT is wat uitgebreider en specifieker.

Toch is het aan te raden de test eens te doorlopen omwille van bewustwording en de handreikingen voor verdere ontwikkeling.

ROC Academies

Op 7 juni 2011 hebben de academies van ROC Zadkine, Nova college, ROC Midden Nederland, ROC de Leygraaf en ROC Aventus een eerste gezamenlijke werkbespreking gehouden voor de vorming van een programma ‘De docent e-competent’. Dit programma wordt ook gebaseerd op de competentieset uit Kennisbasis ICT van ADEF. Meer hierover lees je in het volgende artikel.

Het programma wordt gemaakt in wikiwijs wat wil zeggen dat iedere school het materiaal mag gebruiken in de eigen ROC Academie en iedere school (ook ROC Westerschelde) mag een bijdrage leveren aan het programma zodat het steeds beter wordt. De wiki in ontwikkeling van het NOVA college kun je alvast bekijken op deze link.

De vorm van het programma kan per ROC verschillen. Er zijn ROC’s die complete begeleide leergangen maken met examinering en beloningssystemen, maar dat hoeft natuurlijk niet. Het leermateriaal en de competentieset van het programma blijft echter dan wel hetzelfde.

Steunpunt Onderwijs & ICT bij ROC Westerschelde

Het steunpunt O&I verzorgt jaarlijks trainingen zoals je in het overzicht Trainingsmogelijkheden Steunpunt Onderwijs & ICT kan terugvinden. Dit jaar richten wij ons nog sterker op de vraag vanuit de teams en dat betekent vaak maatwerk en geen kant en klare programma’s meer. Dit concept zien we ook (nog) terug bij andere ROC’s en Kennisnet.

Het concept van het programma ‘De docent e-competent’ met kennisbasis ICT competenties spreekt ons wel erg aan en we gaan proberen hierop aan te sluiten. Dit doen we natuurlijk alleen als teams aangeven hier interesse in te hebben. We denken dat het programma vooral bij de start goed is voor die docenten die een voortrekkersrol in het team willen spelen ten aanzien van digitale didactiek.

Graag horen we dan ook of hier behoefte aan is. Geef je mening hierover in de poll rechtsboven in het scherm.

Voor vragen kunt u contact opnemen met mjongkamp@helixlearning.nl

Bronnen:

• Kennisnet (Elke docent competent, Website , John van Hanswijk)
• Artikel: Kennisbasis ICT (leraar24)
• Document Kennisbasis ICT (Algemeen Directeurenoverleg Educatieve Faculteiten (ADEF))
• Fontys vector magazine
• Pabotool
• Wilfredrubens (Wilfred Rubens)
• Leerbeleving (Marcel de Leeuwe)
• ROC Zadkine leerplein (Mar Gagestein)
• Gadgetsenonderwijs (Annet Smith)
• Helixlearning (Michael Jongkamp)

Laptops in het MBO
Voor laptops gelden net als voor andere ict-toepassingen in het onderwijs  de randvoorwaarden uit de ‘Vier in Balans’ (deskundigheid, visie, leermateriaal, infrastructuur). Dat stelt de eerste spreker van vandaag, Wilfred Rubens van Gilde Opleidingen.
De keuze voor laptops lijkt niet langer omstreden. Laptops zijn gemakkelijk te transporteren en doen qua capaciteiten nauwelijks onder voor desktops. Verder is een belangrijk voordeel dat er geen aparte lokalen voor ingericht hoeven te worden. Ze kunnen in een gewoon klaslokaal worden ingezet, en belangrijk: de klep kan ook weer dicht.

Verplicht
Leerlingen moeten zelf hun laptop aanschaffen. Dit is de enige manier gebleken om snelle slijtage te voorkomen, aldus Wilfred. Ook al wordt er met de aanschaf van een laptop op boeken bespaard, toch is de inspectie niet blij met deze lastenverzwaring voor leerlingen. Aan het verplicht stellen zitten nog een paar juridische haken en ogen.

Docent
Er is nog te weinig oog voor de didactiek en pedagogiek in relatie tot het gebruik van laptops. Dat docenten vaak nog niet zo goed weten hoe ze laptops moeten inzetten, blijkt wel uit het feit dat ze zich soms wat nutteloos voelen als de leerlingen met de laptops aan de slag gaan. Ten aanzien van leerlingen blijft mediawijsheid een punt van aandacht. In de nabije toekomst zal de toenemende vraag naar webbased oplossingen afgezet moeten worden tegen de netwerkcapaciteit. Ondanks de uitdagingen is het belangrijk de voordelen van de laptop in het onderwijs op het netvlies te houden.

Het TPACK-model
Mieke van Keulen licht de Kennisnet-publicatie toe over het ‘TPACK’-model voor de invoering van ict in het onderwijs. Centraal in het model staat dat voor goed ict-gebruik een combinatie nodig is van vakkennis, pedagogische en didactische kennis, en kennis van de technologie. Waar deze drie elkaar overlappen is volgens het model sprake van Technological Pedagogical Content Knowledge (TPACK). De uitdaging is om het leerproces zo in te richten dat de technologie niet centraal staat, maar wel bijdraagt aan effectiever en efficiënter onderwijs. Om het model te leren gebruiken en niet te blijven denken in hindernissen is een kaartspel ontwikkeld.

Best practices in het MBO
De desktoploze school is waarschijnlijk nog ver verwijderd, maar de laptop rukt op. Dit brengt voor onderwijsinstellingen een diversiteit aan uitdagingen met zich mee.

Ondersteuning
Naarmate meer leerlingen hun eigen laptop mee de school in brengen, neemt volgens Arend Kok van het Deltion College in Zwolle ook het aantal technische problemen toe. Hier is men daarom gestart met een volledig door leerlingen gerunde helpdesk waar leerlingen én docenten met hun laptopproblemen naar toe kunnen. De helpdesk is onderdeel van het ict-leerbedrijf van de school; eerste- en tweedejaars bemannen de desk en worden aangestuurd en begeleid door vierdejaars. De komst van de helpdesk heeft de druk op de docenten verminderd. Deze zijn daarom enthousiaster om in hun les met ict aan de slag te gaan.
Ook op het Da Vinci college wordt gestreefd naar een situatie waarin elke leerling een ‘unmanaged laptop’ heeft, d.w.z. een eigen laptop die voldoet aan een pakket systeemeisen. Bij het zoeken naar goede ondersteuning bleek dat de ict-afdeling te duur is om de hele dag problemen met laptops te verhelpen. Leerlingen en docenten ontvangen nu instructies om zelf de meest voorkomende problemen op te lossen. Verder is een partnership gesloten met de commerciële partij SES, een initiatief van twee scholieren. Zij nemen alle zorgen uit handen. Om het probleem met serviceverlening op decentrale vestigingen op te lossen, loopt nu een test met een soort ANWB-palen.
Voor de toekomst ziet Arjen Vastenburg van Da Vinci een permanente uitdaging in het blijven ontwikkelen van netwerk en programmatuur, maar met het leerproces centraal. Daarom is het belangrijk om ambassadeurs voor digitalisering uit het onderwijs zelf te hebben, zodat de ontwikkeling niet alleen vanuit de ict-afdeling komt. Wat verder vaak vergeten wordt is dat het gebruik van laptops door de hele school heen consequenties heeft voor de luchtbehandeling, waar voorheen alleen in het computerlokaal rekening mee gehouden werd.

Quickscan
Een goede manier om te kijken hoe ver je als school bent in het bereiken van je ambities m.b.t. laptopgebruik is de ‘Laptop Ambitie Tool’, een gestandaardiseerde quickscan gebaseerd op Vier in Balans en ontwikkeld door ROC Aventus. Volgens Raymond Vermeulen kan de uitkomst hiervan kan dienen om een dialoog uit te lokken over invoering en gebruik van ict.

Tot slot
Het gebruik van laptops in het MBO heeft grote potentie. De ingezette trend lijkt onomkeerbaar. Niettemin zijn aan opschaling (van (privé) laptopgebruik) uitdagingen verbonden op:

-          Juridisch vlak – verplichting tot aanschaf, arbo-voorschriften

-          Technisch vlak – ondersteuning, webbased of niet?, bandbreedte

-          Functioneel vlak – digitaal leermateriaal, inpassen in onderwijs

-          Didactisch vlak – e-didactische vaardigheden van docenten

Wil je meer weten klik dan hier voor het complete verslag

Hier vindt je video’s, artikelen en meningen over de ontwikkelingen in de wereld van digitaal leermateriaal en de uitdagingen die voor ons liggen bij de ontwikkeling van deze markt. Je wordt uitgenodigd om je mening te geven over de toekomst van digitaal leermateriaal. Bekijk de video’s en reageer op de artikelen en standpunten.

Interessante keynote speakers, workshops en lezingen van collega’s, productpresentaties wisselden elkaar af. Het mooie is dat alle keynote sprekers en meer dan 100 presentaties zijn gefilmd zodat je het op je gemak nog eens na kunt kijken of de presentatie die je gemist hebt bekijken.

• Bekijk de site op: www.deonderwijsdagen.nl daar vind je ook  het programma terug.
• Bekijk de video’s van de keynotespeakers hier.
• Bekijk de video’s van de andere lezingen hier.
• De powerpoints van de presentaties vind je hier.

Dé Onderwijsdagen is een aanrader voor iedereen die zijn horizon wilt verbreden en nieuw leven wil blazen in dagelijkse beslommering.

1. Informatiebijeenkomst via de ROC academie. Via de ROC Academie kunt u zich inschrijven op één van de informatiebijeenkomsten voor de overschakeling naar office 2007. Tijdens deze sessie worden de belangrijkste verschillen toegelicht en kunt u oefenen en/of vragen stellen.

Ga naar http://academie.rocwesterschelde.nl log in met uw gebruikersnaam en wachtwoord van school en meld u aan op de ICT-training: ‘Overstappen op Microsoft office 2007′

2. Microsoft online (zelfstudie)lesmateriaal. Klik op onderstaande links om naar het lesmateriaal te gaan. We adviseren eerst aan de slag te gaan met de module Office 2007 daarna kunt u verder met het betreffende pakket naar keuze. De modules zijn zelfstandig en naargelang uw behoefte te doorlopen:

• Aan de slag met Office 2007
• Aan de slag met Word 2007
• Snel aan de slag met Excel 2007
• Aan de slag met Powerpoint 2007

3. Interactieve simulatie; Hoe het is – Hoe het was. Microsoft heeft een hulpmiddel gemaakt dat u ondersteunt bij het terug vinden van de opties/knoppen.
Het hulpmiddel werkt erg eenvoudig (lees eerst de gehele instructie):

• Klik u op één van de onderstaande links voor Word, Excel of Powerpoint
  Het interactieve hulpmiddel wordt gestart
• Klik in het venster op de knop Start
  Een traditioneel Office 2003 menu wordt getoond
• U kiest de gewenste menu-optie of knop
  De animatie laat hierna het Office 2007 venster zien en toont waar de optie naartoe is verhuisd

De links naar de simulaties:

• Word
• Excel
• Powerpoint

Bij Slim.nl vind je allerlei producten om thuis een complete mobiele (school)werkplek in te richten. Denk hierbij aan software van microsoft, Adobe, McAfee, Symantec, Corel en Quark. Naast software verkoopt Slim.nl ook notebooks (o.a. van Apple, HP en Toshiba), games, tijdschriften, boeken, tassen, etc. De kortingen lopen op tot wel 90% van de winkelprijs. En Slim.nl stuurt jouw bestellingen, gratis, binnen 24 uur op naar je thuisadres.

Om gebruik te maken van deze mogelijkheden ga je naar http://www.slim.nl en meld je aan als nieuwe klant. Geef vervolgens aan of je student of medewerker bent van ROC Westerschelde en maak een account. Log vervolgens in met dat account en dan kun je zien welke prijzen voor jou gelden.

Afgelopen 30 september 2010 was er voor de kennisnet-ambassadeurs een bijeenkomst bij het Grafisch Lyceum in Rotterdam in het teken van ‘Kwaliteit van digitaal leermateriaal’. In dit bericht vindt u een korte samenvatting van deze bijeenkomst waar we interessante sprekers zoals o.a. de voorzitter CVB van het Grafisch lyceum, KPC groep en uitgevers hoorden en interessante discussies hadden over het onderwerp.

“Het gaat vandaag over digitaal leermateriaal. Er komt steeds meer materiaal op de markt en er vindt steeds meer onderlinge uitwisseling plaats, maar hoe bewaak je de kwaliteit? En wat wordt de rol van de educatieve uitgever? Deze vragen en nog veel meer komen tijdens de bijeenkomst aan de orde. Naast interessante sprekers is er ruimte voor discussie en reflectie.

We zijn te gast bovenin het Grafisch Lyceum Rotterdam, met een prachtig uitzicht over Rotterdam centrum.  Fred van Vliet, directeur van het Grafisch Lyceum Rotterdam, vertelt over digitaal lesmateriaal op zijn school.

Op het Grafisch Lyceum wordt relatief veel gebruik gemaakt van ict. Op school staan drieduizend computers voor studenten,  ver boven het landelijk gemiddelde van VMBO/MBO scholen. De school heeft zelfs zijn eigen internetzender, waar studenten hun zelf geproduceerde filmpjes en programma’s op uitzenden.
Bestaand lesmateriaal op grafisch gebied is binnen de kortste keren achterhaald. Daarom wordt op het Grafisch Lyceum veel gebruik gemaakt van zelf ontwikkeld lesmateriaal. Kwaliteitsbewaking is een belangrijk thema. Controle door andere docenten is het belangrijkste mechanisme hiervoor. Maar ook aan leerlingen wordt feedback gevraagd.

Open

Al het leermateriaal wordt beschikbaar gesteld via de eigen elektronische leeromgeving POLS. Overzichtelijk en gemakkelijk voor studenten. De afname van papieren readers is hierdoor geslonken tot nagenoeg nihil. Daarnaast is het de visie van de school om alles volledig toegankelijk te maken, ook sociale netwerken. Als docenten daar problemen mee hebben, moeten ze maar wat met het onderwerp doen in hun lessen, stelt Van Vliet. Verder is besloten om alle software in het Engels te laten draaien, want dat is nu eenmaal gangbaar in deze tak van sport. Het lesmateriaal wordt gedeeld met de vier andere Grafische Lycea in Nederland. Van Vliet benadrukt met betrekking tot de ontwikkeling van leermiddelen, dat je moet vertrouwen op de kwaliteit van je docenten.

Nieuwe wegen

Hoewel dit voor veel MBO-scholen nog toekomstmuziek is, vindt men de huidige manier van distributie van lesmateriaal nog veel te statisch. Daarom wordt gekeken naar nieuwe vormen. Op het Grafisch Lyceum is fulltime innovator Jeroen den Dunnen hier mee bezig. Nu wordt leermateriaal al beschikbaar gesteld via Podcasting. Andere distributiewijzen waar binnen de school met interesse naar gekeken wordt zijn onder meer iTunes U, interactieve Pdf-bestanden, ePub bestanden en de iPad. De eerste bevindingen met dit apparaat zijn positief. De intuïtieve besturing en oneindige mogelijkheden om door content heen te navigeren bieden werkelijk nieuwe mogelijkheden. Het speciaal voor de iPad ontwikkelde GLR-magazine van het Grafisch Lyceum zelf, beleeft op de ambassadeursbijeenkomst zijn première.

De brug tussen brein en klas
leren als beleving

Digitale leermiddelen worden vaak ontwikkeld vanuit een traditionele kijk op het interne leerproces. Dat is een gemiste kans, vindt Harry Gankema van KPC Groep, want nieuwe technologie kan het leerproces juist veel effectiever maken. Als je maar rekening houdt met hoe het leren in de hersenen eigenlijk werkt. Didactiek versus neurologie

In tegenstelling tot bij computers werkt bij de mens kennisoverdracht via tekst niet sneller dan via beelden. Tekst moet in het brein namelijk eerst omgezet worden in beelden om betekenis te kunnen geven aan de informatie. Letters op papier, of zelfs een vertelde les in de klas, is dus nog geen kennisoverdracht. Het gaat erom wat de ontvanger er vervolgens mee doet.
Met dit inzicht zou het leerproces in het onderwijs moeten worden heringericht. Hiervoor moet het huidige curriculum worden ‘gedecomponeerd’. De keuze voor de lesmethode hangt sterk af van welk systeem in het brein aangesproken zou moeten worden. Deze benadering helpt ons niet alleen het onderwijs in te richten op een manier die beter aansluit op de manier waarop leerprocessen in het brein werken, maar kan ook leiden tot kostenefficiënter onderwijs.

Digitale didactiek
Hoe kies je nu je digitale aanpak? Duidelijk is dat de traditionele benadering van het leren als ‘kennistoename’  niet goed aansluit bij de werking van de hersenen. Beter is het tes spreken van talentontwikkeling. Leren is in optimale vorm een beleving. Want aanwijzingen van docenten kunnen vergeten worden, maar wat je zelf hebt ervaren, vergeet je niet.
Ict heeft bij uitstek de kracht om deze herinrichting van het leren vorm te geven. Alleen het blijkt lastig om de traditionele didactiek los te laten. Daarom de volgende oproep aan lerarenopleidingen:
- Zorg dat, naast de uitgever, ook de docent deskundig is op curriculumontwikkeling
- Introduceer het specialisme: non-folio curriculum-ontwikkeling
- Vervang vakdidactiek door cognitiepsychologie

De uitgeverij als kennismakelaar
én producent van legoblokjes

De toekomstige rol van de educatieve uitgever is die van kennismakelaar, voor het ‘anytime, anyplace, anywhere’ beschikbaar maken van relevante informatie. Die informatie zal steeds flexibeler worden aangeleverd, zodat ontwikkelaars hun eigen product kunnen samenstellen. Volgens Ricardo Eshuis van Edu’Actief zou je leermiddelen in het moderne onderwijs daardoor eigenlijk kunnen vergelijken met legoblokjes. Een uitgeverij kan de informatie op verschillende manieren aanleveren. Momenteel loopt een proef met een digitaal Content Delivery Systeem.

Een ander probleem is dat uitgevers met het huidige auteursrecht lastig aan de verwachting  kunnen voldoen om open-source- en auteursrechtelijk beschermd materiaal op elkaar aan te laten sluiten (metadatering). Voorbeelden van succesvolle metadatering zijn Lorenet/Surf en Edurep. Het wachten blijft op een landelijke standaard voor metadatering. Maar, zo stelt Eshuis, de visie op het leren, en niet wat technisch mogelijk is, moet altijd voorop staan bij de ontwikkeling van nieuwe leermiddelen.”

Het volledige verslag van de bijeenkomst vindt u hier.

klik op Vier in balans monitor 2010 voor de volledige onderzoeksresultaten.

Wanneer leraren vertrekken van een onderwijsinstelling, bijvoorbeeld bij pensioen, vertrekt er vaak ook veel kennis en leermateriaal. Dit materiaal is dan vaak maar ten dele of helemaal niet meer beschikbaar voor collega-opleiders. Het komt zelfs voor dat collega’s niet eens weten dat dit verzameld leermateriaal bestaat. Het staat ergens thuis op de computer of in de kast.

Gedeeld Intellectueel Erfgoed
Het doel van het project ‘Gedeeld Intellectueel Erfgoed’ van ROC Westerschelde is om dit intellectueel erfgoed te behouden en het vast te leggen in digitale onderwijsarrangementen.

Afgelopen jaar is dat gerealiseerd voor het materiaal van leraren Werktuigbouwkunde en Elektrotechniek. Er wordt verder gewerkt aan het materiaal van twee leraren van de afdeling Handel en Horeca.

Stappenplan

1. Inventarisatie van het materiaal. Dit gebeurt door de leraar zelf. Hij of zij weet het beste welk materiaal geschikt is. Het gaat om powerpointpresentaties, (uniek)beeldmateriaal, toetsmateriaal enzovoort.
2. Na de inventarisatie overlegt het complete lerarenteam over het geïnventariseerde materiaal. Hoe gaat men het bewaren? Moet het nog bewerkt worden? In welk onderwijsarrangement past het het beste? Op deze manier is men verzekerd dat de content die gemaakt werd, ook inderdaad gebruikt gaat worden door de collega-opleiders.
3. Tenslotte wordt het materiaal door de afdeling E-learning en de betrokken docenten omgewerkt naar actuele SCORM pakketten (leerobjecten met beeldmateriaal, animatie en interactieve toetsing enzovoort), zodat het voor intern en extern gebruik beschikbaar is.

Bijkomend resultaat van het project is dat er deskundigheidsbevordering plaatsvindt van leraren op het gebied van contentontwikkeling en gebruik daarvan in een elektronische leeromgeving. Deelnemende leraren volgen een training Wimba Create en Take Shape Share ten behoeve van het arrangeren en metadateren van het materiaal.

De opgeleverde producten kunnen van http://elo.roccontract.nl, (gebruikersnaam kennisnet,wachtwoord kennisnet) worden gedownload.